Work
Model I na fortepian
Year of creation: 1956
Category: Piano music (XII)
Cast: Piano
Duration time:
Edition: 1960, 1964 PWM
Catalogue number: Sch. 38 / Author numbering: 38
World premiere: Kraków, 29 IX 1961, J. Zathey | „Bogusław Schaeffer i… modele”. Jednym z najistotniejszych zjawisk charakteryzujących ewolucję muzyki drugiej połowy XX wieku było systematyczne odchodzenie od idei utworu muzycznego jako bytu ostatecznie zamkniętego i zdeterminowanego. Tradycyjna partytura, w której twórca rygorystycznie i definitywnie określał wszystkie parametry dźwięku oraz ich precyzyjne następstwo w czasie, zaczęła ustępować miejsca formom otwartym i wielowariantowym. W polskiej nowej muzyce pionierem tego typu strukturalnego myślenia był Bogusław Schaeffer, który wprowadził do swojego warsztatu kompozytorskiego koncepcję „modelu”. W ujęciu Schaeffera model to antyteza tradycyjnego dzieła przeznaczonego do biernego odtworzenia. Kompozytor, zamiast dostarczać gotowy przebieg linearny, projektuje rodzaj obiektywnej matrycy. Taka partytura zawiera wyselekcjonowany zbiór materiału wyjściowego oraz ścisły system reguł i dyspozycji określających zasady jego organizacji. Utwór przestaje być skończonym produktem, a staje się procesem – polem potencjalnych możliwości. Metoda ta wymusza całkowitą zmianę statusu instrumentalisty. Wykonawca nie tylko interpretuje zapis, ale awansuje do roli aktywnego współtwórcy, zmuszonego do podejmowania samodzielnych decyzji formotwórczych i nawigowania po zaprojektowanym systemie w czasie rzeczywistym. Wymaga to od muzyka nie tylko biegłości technicznej, ale przede wszystkim sprawności analitycznej i błyskotliwego rozumienia języka współczesnej muzyki. Wczesną, a zarazem fundamentalną egzemplifikacją tej postawy badawczej jest „Model I na fortepian” (1956). Wybór instrumentu klawiszowego nie był tu przypadkowy – jego szerokie możliwości polifoniczne oraz bogactwo rejestrów i artykulacji stanowiły idealne środowisko do testowania założeń formy wariantowej. Schaeffer zaprezentował w nim system pozwalający pianiście na kształtowanie czasu trwania poszczególnych elementów oraz ich kolejności, przy jednoczesnym zachowaniu kontroli nad ogólnym charakterem i spójnością brzmieniową dzieła. Każda realizacja utworu opartego na modelu stanowi zatem unikalną wersję, dowodząc, że rezygnacja z jednej, ostatecznej formy nie oznacza chaosu, lecz otwiera muzykę na nowe, nieskończone warianty jej własnej egzystencji.
Multimedia
Realization: Dobbins Bill (fortepian - instrumentalista)
Production: Polskie Radio Nagr. Warszawa
Date: 1977-11-11
Description: Najprawdopodobniej nagranie z koncertu (brak danych)
The records in this database reflect the items from the list prepared by Dr. Jadwiga Hodor and published in the album 'Graphics - Bogusław Schaeffer'. Sixty years of compositional activity (State Publishing Institute PIW, AUREA PORTA Foundation of the Friends of the Arts). Jadwiga Hodor worked on the above-mentioned census from 1970, in collaboration with the composer. The updated version will be part of a monograph devoted to Schaeffer (in the publishing process).
Videos
Model I
Producer: Filip Gołdanowski
Cast: Piano
Schaeffer Non Stop
Schaeffer Non Stop is a unique mobile application based on one of the most famous graphic scores by Bogusław Schaeffer.
Take a look at the Schaeffer Non Stop app
I was born a composer, whose task was to regenerate music.
Aurea Porta - Friends of Art Foundation
The Friends of the Arts AUREA PORTA Foundation was founded in 2001 by Marek Frąckowiak (a schaefferian actor). Krystyna Gierłowska, its creative director, and Ewa Złotowska, its president, with a little help from friends-of-the-Friends-of-the-Arts, continue the work he started, among other things by taking care of Bogusław Schaeffer’s legacy (archive). They host their beloved stakeholders in Marszałkowska street socrealistic district’s premises with a sgraffito terrace.
ZAiKS - Partner
Tytuł zadania: Opracowanie i realizacja strategii rozwoju Instytutu Bogusława Schaeffera
Celem realizacji zadania jest rozwój instytucjonalny, wdrożenie standardów pracy, zatrudnienie i profesjonalizacja kadry oraz usystematyzowanie planowania w odniesieniu do finansów i zasobów merytorycznych Instytutu. Realizacja działań statutowych w zakresie zdobywania nowych odbiorców przyczyni się tym samym do wprowadzenia treści związanych z polską sztuką awangardową do obiegu popkultury (m.in. badania w zakresie rozwoju publiczności). Ważnym elementem zadania będzie także rozbudowanie współpracy międzyinstytucjonalnej i artystycznej o zasięgu ogólnopolskim i międzynarodowym (np. wizyty studyjne). Planujemy rozpoczęcie prac nad platformą internetową, które docelowo będą skupiać narzędzia cyfrowe i artystów oferujących usługi nieformalnej edukacji artystycznej.
Dofinansowanie 354 000 zł, Wartość projektu 354 000 zł
SFINANSOWANO ZE ŚRODKÓW NARODOWEGO INSTYTUTU WOLNOŚCI - CENTRUM ROZWOJU SPOLECZEŃSTWA OBYWATELSKIEGO
W RAMACH RZĄDOWEGO PROGRAMU ROZWOJU ORGANIZACJI OBYWATELSKICH NA LATA 2018-2030 PROO
Instytut Teatralny
Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących
z Funduszu Promocji Kultury – państwowego funduszu celowego
Phonograms courtesy of
